Zatarcie skazania: po jakim czasie i kiedy na wniosek

Zatarcie skazania oznacza, że skazanie uważa się za niebyłe, a wpis usuwa się z Krajowego Rejestru Karnego (art. 106 KK). Najczęściej następuje ono automatycznie, z mocy prawa, po upływie terminu zależnego od rodzaju kary: od roku przy grzywnie do 10 lat przy karze pozbawienia wolności. Przy niektórych karach więzienia można złożyć wniosek o wcześniejsze zatarcie.

Co daje zatarcie skazania

Po zatarciu osoba skazana może mówić, że nie była karana, i taką informację otrzyma pracodawca, który zażąda zaświadczenia z rejestru. Zatarte skazanie nie może być podstawą do przyjęcia powrotu do przestępstwa, a sąd w nowej sprawie nie może traktować sprawcy jak osoby karanej.

Terminy zatarcia z mocy prawa

Termin liczy się od wykonania kary, a nie od wydania wyroku. Przy karze pozbawienia wolności oznacza to dzień, w którym skazany opuścił zakład karny po odbyciu kary. Przy grzywnie liczy się dzień zapłaty całej kwoty.

Wyrok w zawieszeniu

Przy karze pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania zatarcie następuje rok po zakończeniu okresu próby (art. 76 § 1 KK). Jeżeli razem z karą orzeczono grzywnę, środek karny, przepadek albo środek kompensacyjny, na przykład obowiązek naprawienia szkody, zatarcie nie nastąpi, dopóki nie zostaną one wykonane (art. 76 § 2 KK).

Wcześniejsze zatarcie na wniosek

Sąd może na wniosek skazanego zarządzić zatarcie skazania po upływie 5 lat zamiast 10 (art. 107 § 2 KK). Muszą być spełnione dwa warunki:

1. wymierzona kara pozbawienia wolności nie przekraczała 3 lat; 2. skazany w tym okresie przestrzegał porządku prawnego.

Wniosek składa się do sądu, który wydał wyrok w pierwszej instancji. Wniosek powinien zawierać sygnaturę sprawy i informację o dacie wykonania kary. Warto opisać, jak skazany żył od tamtej pory: praca, rodzina, brak nowych konfliktów z prawem.

Kiedy zatarcie się opóźnia

Kodeks przewiduje dwie sytuacje, w których zatarcie jest przesunięte w czasie.

Pierwsza dotyczy środków karnych i kompensacyjnych. Jeżeli orzeczono na przykład zakaz prowadzenia pojazdów albo obowiązek naprawienia szkody, zatarcie nie nastąpi przed ich wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem wykonania (art. 107 § 6 KK). Dotyczy to także środków zabezpieczających.

Druga wynika z art. 108 KK. Jeżeli skazany ma kilka skazań, które nie zostały połączone wyrokiem łącznym, albo jeżeli w trakcie biegu terminu zatarcia popełnił nowe przestępstwo, wszystkie skazania mogą zostać zatarte tylko jednocześnie. W praktyce oznacza to, że nowe skazanie „blokuje” zatarcie starego do czasu, aż upłynie termin dla najpóźniejszego z nich.

Jak sprawdzić, czy skazanie zostało zatarte

Najprościej złożyć zapytanie o udzielenie informacji o osobie do Krajowego Rejestru Karnego, w punkcie informacyjnym przy sądzie albo elektronicznie. Jeżeli skazanie zostało zatarte, zaświadczenie nie będzie go zawierało.

Najczęstsze wątpliwości

Czy po zatarciu muszę informować pracodawcę o skazaniu?

Nie. Skazanie zatarte uważa się za niebyłe, więc można składać oświadczenie o niekaralności. Pracodawca, który zażąda zaświadczenia z rejestru, nie otrzyma informacji o zatartym wyroku.

Czy zatarcie następuje samo, czy trzeba coś złożyć?

W zdecydowanej większości przypadków zatarcie następuje z mocy prawa, bez żadnego wniosku. Wniosek ma znaczenie tylko wtedy, gdy skazany chce skrócić termin z 10 do 5 lat przy karze pozbawienia wolności nieprzekraczającej 3 lat.

Od kiedy liczy się termin, jeśli grzywnę spłacałem w ratach?

Termin biegnie od wykonania kary, a przy grzywnie oznacza to zapłatę ostatniej raty. Do tego momentu zatarcie nie może nastąpić.

Czy mandat lub kara za wykroczenie podlega zatarciu?

Ukaranie za wykroczenie nie jest skazaniem za przestępstwo, więc opisane wyżej przepisy Kodeksu karnego go nie dotyczą. Mandat i grzywna za wykroczenie nie trafiają do Krajowego Rejestru Karnego, odnotowuje się tam natomiast karę aresztu. Kodeks wykroczeń przewiduje własne, krótsze zasady uznania ukarania za niebyłe.