Wyrok w zawieszeniu: kiedy sąd zawiesza karę i co grozi w próbie

Wyrok w zawieszeniu to potoczna nazwa kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Sąd skazuje sprawcę i wymierza karę, ale skazany nie idzie do więzienia, jeżeli w okresie próby przestrzega prawa i wykonuje nałożone obowiązki. Zgodnie z art. 69 § 1 KK zawiesić można karę nieprzekraczającą roku, a okres próby trwa od roku do 3 lat.

Jaką karę można zawiesić

Sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności, jeżeli spełnione są łącznie trzy warunki:

1. orzeczona kara nie przekracza roku pozbawienia wolności; 2. sprawca w chwili popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności; 3. zawieszenie wystarczy, aby osiągnąć cele kary, zwłaszcza zapobiec powrotowi do przestępstwa.

Ważna jest kara orzeczona w wyroku, a nie zagrożenie z przepisu. Za oszustwo zagrożone karą do lat 8 sąd może wymierzyć na przykład 10 miesięcy pozbawienia wolności i zawiesić jej wykonanie.

Oceniając, czy zawieszenie jest uzasadnione, sąd bierze pod uwagę przede wszystkim postawę sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste, dotychczasowy sposób życia oraz zachowanie po popełnieniu przestępstwa (art. 69 § 2 KK).

Kiedy zawieszenie jest wyjątkiem

Wobec niektórych sprawców sąd może zawiesić karę tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach (art. 69 § 4 KK). Dotyczy to:

• sprawców występków o charakterze chuligańskim;
• sprawców prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości po wcześniejszym skazaniu za to samo, z art. 178a § 4;
• kierowców, którzy spowodowali katastrofę lub wypadek, mając co najmniej 1,5 promila alkoholu we krwi albo 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu, albo prowadzili mimo orzeczonego zakazu.

Okres próby

Okres próby wynosi od roku do 3 lat i biegnie od uprawomocnienia się wyroku (art. 70 § 1 KK). Wobec sprawcy młodocianego oraz sprawcy przestępstwa z użyciem przemocy na szkodę osoby wspólnie zamieszkującej okres próby wynosi od 2 do 5 lat (art. 70 § 2 KK).

Obowiązki w okresie próby

Zawieszając karę, sąd nakłada co najmniej jeden z obowiązków wymienionych w art. 72 § 1 KK. Mogą to być między innymi:

• informowanie sądu lub kuratora o przebiegu próby;
• przeproszenie pokrzywdzonego;
• wykonywanie pracy zarobkowej albo nauka;
• powstrzymanie się od nadużywania alkoholu lub środków odurzających, poddanie się terapii;
• zakaz kontaktowania się z pokrzywdzonym lub zbliżania się do niego;
• opuszczenie lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonym.

Sąd może również zobowiązać skazanego do naprawienia szkody albo orzec świadczenie pieniężne (art. 72 § 2 KK). Bardzo często wyrok w zawieszeniu łączy się też z grzywną.

Kiedy kara zostaje odwieszona

Sąd musi zarządzić wykonanie kary, gdy skazany w okresie próby popełnił podobne przestępstwo umyślne i został za nie prawomocnie skazany na bezwzględne pozbawienie wolności (art. 75 § 1 KK). Obowiązek zarządzenia wykonania kary dotyczy też skazanego za przemoc wobec osoby najbliższej, który w okresie próby ponownie stosuje przemoc lub groźby wobec domowników (art. 75 § 1a KK).

Sąd może zarządzić wykonanie kary, gdy skazany rażąco narusza porządek prawny, popełnia inne przestępstwo, uchyla się od zapłaty grzywny, od dozoru lub od wykonania obowiązków (art. 75 § 2 KK).

Zarządzenie wykonania kary nie może nastąpić później niż w ciągu roku od zakończenia okresu próby (art. 75 § 4 KK).

Co dzieje się po udanej próbie

Jeżeli okres próby minie bez zarządzenia wykonania kary, kara nie zostanie już wykonana. Skazanie ulega zatarciu z mocy prawa po upływie roku od zakończenia okresu próby (art. 76 § 1 KK), pod warunkiem wykonania grzywny i środków orzeczonych obok kary. Do tego czasu skazany figuruje w rejestrze jako osoba karana.