Kradzież: wykroczenie czy przestępstwo z art. 278 KK

Kradzież rzeczy o wartości do 800 złotych jest co do zasady wykroczeniem z art. 119 Kodeksu wykroczeń. Powyżej tej kwoty jest przestępstwem z art. 278 § 1 KK, za które grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Od reguły są ważne wyjątki: kradzież szczególnie zuchwała, kradzież z włamaniem i kradzież karty bankomatowej są przestępstwami bez względu na wartość.

Czym jest kradzież

Kradzież polega na zabraniu cudzej rzeczy ruchomej w celu przywłaszczenia. Sprawca wyjmuje rzecz spod władztwa właściciela lub posiadacza i chce zachować ją dla siebie albo rozporządzić nią jak własną. Rzeczą ruchomą są także pieniądze, w tym środki zapisane na rachunku.

Kradzież różni się od przywłaszczenia. Przy przywłaszczeniu sprawca już ma rzecz, na przykład pożyczoną lub znalezioną, i zatrzymuje ją dla siebie. Przy kradzieży musi ją dopiero zabrać.

Próg 800 złotych

Granicę między wykroczeniem a przestępstwem wyznacza art. 119 § 1 Kodeksu wykroczeń. Kradzież lub przywłaszczenie cudzej rzeczy ruchomej, której wartość nie przekracza 800 złotych, jest wykroczeniem zagrożonym karą aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. Sprawę rozpatruje sąd w postępowaniu w sprawach o wykroczenia, a policja może w prostszych sprawach nałożyć mandat.

Liczy się wartość rzeczy w chwili czynu, czyli jej cena rynkowa, a nie cena zakupu sprzed lat.

Seria drobnych kradzieży

Kilka drobnych kradzieży nie zawsze pozostaje wykroczeniami. Na podstawie art. 12 § 2 KK sprawca, który w krótkich odstępach czasu, wykorzystując tę samą sposobność lub działając w podobny sposób, popełnia dwa lub więcej umyślnych wykroczeń przeciwko mieniu, odpowiada jak za jedno przestępstwo, jeżeli łączna wartość mienia przekracza próg. Przykładem są powtarzane kradzieże w tym samym sklepie, z których każda dotyczy kilkudziesięciu złotych.

Kiedy kradzież jest przestępstwem bez względu na wartość

Kradzież karty do bankomatu z art. 278 § 1a KK jest przestępstwem, nawet gdy sama karta nie ma wartości handlowej.

Kradzież szczególnie zuchwała

Definicję zawiera art. 115 § 9a KK. Kradzież jest szczególnie zuchwała, gdy:

• sprawca swoim zachowaniem okazuje lekceważenie lub wyzywającą postawę wobec posiadacza rzeczy albo innych osób, lub używa przemocy wobec rzeczy, a nie wobec osoby, aby nią zawładnąć;
• rzecz znajduje się bezpośrednio na osobie, w jej ubraniu albo w przedmiotach, które ona przenosi, na przykład w torebce czy plecaku.

Kradzież kieszonkowa i wyrwanie telefonu z ręki są więc przestępstwem z art. 278 § 3a KK, nawet gdy wartość łupu nie przekracza 800 złotych. Jeżeli sprawca używa przemocy wobec osoby albo jej grozi, w grę wchodzi już rozbój, opisany w osobnym poradniku.

Tryb ścigania

Kradzież jest ścigana z urzędu. Gdy pokrzywdzonym jest osoba najbliższa, ściganie następuje na jej wniosek (art. 278 § 4 KK).

Co zrobić po kradzieży

• zgłosić sprawę na policji, podając opis rzeczy, numery seryjne, IMEI telefonu i wartość;
• zastrzec skradzione karty płatnicze i dokumenty;
• zachować dowody zakupu, które pomogą ustalić wartość;
• wskazać miejsca z kamerami monitoringu.

Ustalona wartość rzeczy przesądza o tym, czy sprawa trafi do postępowania o wykroczenie, czy o przestępstwo, dlatego warto ją dobrze udokumentować.