Jazda po alkoholu: co grozi z art. 178a KK

Prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, czyli przy stężeniu powyżej 0,5 promila alkoholu we krwi albo 0,25 mg w 1 dm3 wydychanego powietrza, jest przestępstwem z art. 178a § 1 KK. Grozi za to kara pozbawienia wolności do lat 3, a ponadto obowiązkowy zakaz prowadzenia pojazdów na co najmniej 3 lata i świadczenie pieniężne od 5000 złotych. Przy wysokim stężeniu alkoholu sąd co do zasady orzeka także przepadek samochodu.

Stan nietrzeźwości a stan po użyciu alkoholu

Prawo rozróżnia dwa progi.

Definicja stanu nietrzeźwości jest zawarta w art. 115 § 16 KK. Ważne jest też sformułowanie „albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość”. Jeżeli kierowca wypił tuż przed jazdą, a alkohol dopiero się wchłaniał, liczy się stężenie, do którego ten alkohol prowadził.

Ten sam przepis obejmuje jazdę pod wpływem środka odurzającego, na przykład narkotyków.

Jaka kara grozi

Przy pierwszym czynie sąd często orzeka grzywnę albo karę ograniczenia wolności zamiast pozbawienia wolności, a w części spraw prokuratura proponuje dobrowolne poddanie się karze. Przy recydywie z § 4 zawieszenie wykonania kary jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych wypadkach.

Zakaz prowadzenia pojazdów

Zakaz jest obowiązkowy. Przy jeździe w stanie nietrzeźwości sąd orzeka zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju na okres nie krótszy niż 3 lata (art. 42 § 2 KK). Górna granica wynosi 15 lat.

Zakaz dożywotni sąd orzeka między innymi wobec sprawcy czynu z art. 178a § 4, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami (art. 42 § 3 KK).

Świadczenie pieniężne

Obok kary sąd orzeka świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. Wynosi ono co najmniej 5000 złotych przy czynie z art. 178a § 1 (art. 43a § 2 KK) i co najmniej 10 000 złotych przy czynie z art. 178a § 4 (art. 43a § 3 KK). Górna granica to 60 000 złotych.

Przepadek samochodu

Sąd może orzec przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę (art. 44b § 1 KK). Jeżeli stężenie alkoholu wynosiło co najmniej 1,5 promila we krwi albo 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu, przepadek jest obowiązkowy, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami (art. 44b § 1a KK).

Przepadku nie orzeka się, gdy pojazd nie był wyłączną własnością sprawcy, na przykład był współwłasnością małżonków, leasingowany albo pożyczony (art. 44b § 5 KK). W takim przypadku sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5000 do 500 000 złotych (art. 44b § 6 KK). Szczegóły opisujemy w osobnym poradniku o przepadku pojazdu.

Jazda po użyciu alkoholu: wykroczenie

Kierowca w stanie po użyciu alkoholu odpowiada z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń. Grozi za to kara aresztu albo grzywna nie niższa niż 2500 złotych. Sąd orzeka też zakaz prowadzenia pojazdów, a w sprawie zapada wyrok sądu, a nie mandat.

Rower i inne pojazdy niemechaniczne

Art. 178a dotyczy wyłącznie pojazdów mechanicznych. Jazda w stanie nietrzeźwości rowerem lub innym pojazdem niebędącym pojazdem mechanicznym jest wykroczeniem z Kodeksu wykroczeń, a nie przestępstwem. Sąd może w takiej sprawie orzec zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne.

Co warto wiedzieć po zatrzymaniu

• policja zatrzymuje prawo jazdy za pokwitowaniem, a okres zatrzymania zalicza się później na poczet orzeczonego zakazu (art. 63 § 4 KK);
• zakazu orzeczonego za jazdę w stanie nietrzeźwości sąd nie może skrócić przez uznanie go za wykonany po połowie okresu (art. 84 § 2 KK);
• kierowca może zażądać badania krwi, jeśli kwestionuje wynik alkomatu;
• dobrowolne poddanie się karze pozwala zakończyć sprawę szybciej, ale wyrok jest taki sam jak przy zwykłym skazaniu i podlega wpisowi do rejestru karnego.