Dozór elektroniczny: kto może odbyć karę z bransoletką

Dozór elektroniczny pozwala odbyć karę pozbawienia wolności poza zakładem karnym, najczęściej w domu, z nadajnikiem noszonym na nodze. Zezwolenie wydaje sąd penitencjarny na wniosek skazanego lub innych uprawnionych osób. Zgodnie z art. 43la § 1 KKW można je uzyskać przy karze nieprzekraczającej roku i 6 miesięcy albo przy karze krótszej niż 3 lata, jeżeli do odbycia zostało nie więcej niż 6 miesięcy.

Czym jest dozór elektroniczny

Według art. 43b § 1 KKW dozór elektroniczny to kontrola zachowania skazanego przy użyciu środków technicznych. Przepisy przewidują trzy jego rodzaje (art. 43b § 3 KKW):

• dozór stacjonarny: skazany musi przebywać we wskazanym miejscu, zwykle w domu, w określonych dniach i godzinach;
• dozór mobilny: system na bieżąco kontroluje miejsce pobytu skazanego, gdziekolwiek się znajduje;
• dozór zbliżeniowy: system kontroluje, czy skazany zachowuje minimalną odległość od wskazanej osoby, na przykład pokrzywdzonego.

Odbywanie kary pozbawienia wolności w domu to w praktyce dozór stacjonarny. Skazany może wychodzić w czasie wyznaczonym przez sąd, na przykład do pracy, na naukę lub leczenie.

Warunki uzyskania zezwolenia

Sąd penitencjarny może udzielić zezwolenia, gdy wszystkie poniższe warunki są spełnione łącznie:

1. wymiar kary: kara nie przekracza roku i 6 miesięcy, albo jest niższa niż 3 lata, a do odbycia w zakładzie karnym zostało nie więcej niż 6 miesięcy; 2. brak szczególnej recydywy: wobec skazanego nie zachodzą warunki z art. 64 § 2, art. 64a ani art. 65 Kodeksu karnego; 3. cele kary: nie ma szczególnych względów wskazujących, że kara odbyta w tym systemie nie spełni swoich celów; 4. miejsce stałego pobytu: skazany ma określone miejsce, w którym będzie przebywał; 5. zgoda domowników: pełnoletnie osoby mieszkające ze skazanym wyraziły pisemną zgodę; 6. warunki techniczne: dostępność urządzeń i możliwość ich zainstalowania.

Te same zasady stosuje się, gdy skazany ma kilka kar do odbycia kolejno, a ich suma mieści się w tych limitach.

Przed osadzeniem i w trakcie odbywania kary

Zezwolenie można uzyskać zanim skazany trafi do zakładu karnego. Sąd bierze wtedy pod uwagę, czy względy bezpieczeństwa, stopień demoralizacji i inne szczególne okoliczności nie przemawiają za osadzeniem (art. 43la § 2 KKW).

Skazany, który już odbywa karę w zakładzie karnym, może uzyskać zezwolenie na odbycie w tym systemie pozostałej części kary, jeżeli przemawia za tym jego dotychczasowa postawa i zachowanie (art. 43la § 3 KKW).

Zgoda osób mieszkających ze skazanym

Jeżeli skazany mieszka z innymi osobami pełnoletnimi, warunkiem rozpoczęcia dozoru stacjonarnego jest ich uprzednia pisemna zgoda. Zgoda obejmuje także umożliwienie czynności kontrolnych w mieszkaniu (art. 43h § 3 KKW). Po wydaniu zezwolenia domownik nie może już skutecznie cofnąć zgody (art. 43h § 8 KKW).

Wyjątkowo sąd może udzielić zezwolenia mimo braku zgody, jeżeli dozór w oczywisty sposób nie wiąże się z nadmiernymi trudnościami dla osoby, która jej nie wyraziła, i narusza jej prywatność tylko w nieznacznym stopniu (art. 43la § 4 KKW).

Jak złożyć wniosek

Wniosek mogą złożyć skazany, jego obrońca, prokurator, sądowy kurator zawodowy albo dyrektor zakładu karnego (art. 43lc KKW). Wniosek składa się na piśmie z uzasadnieniem, które powinno wskazywać okoliczności spełniające warunki z art. 43la (art. 43ld § 1 KKW).

Do wniosku składanego przez skazanego lub obrońcę dołącza się pisemne zgody domowników (art. 43ld § 3 KKW). Sąd penitencjarny powinien wydać postanowienie w terminie 30 dni od wpływu wniosku (art. 43ld § 4 KKW).

Odmowa i ponowny wniosek

Na odmowę przysługuje zażalenie (art. 43lk KKW). Ponowny wniosek skazanego lub obrońcy w tej samej sprawie, złożony przed upływem 3 miesięcy od odmowy, pozostawia się bez rozpoznania (art. 43ll KKW).

Obowiązki skazanego

Skazany objęty dozorem elektronicznym musi między innymi (art. 43n § 1 KKW, art. 43n § 2 KKW):

• nieprzerwanie nosić nadajnik;
• dbać o urządzenia i zapewniać im stałe zasilanie;
• udostępniać urządzenia do kontroli, naprawy lub wymiany;
• pozostawać we wskazanym miejscu w wyznaczonym czasie;
• odbierać połączenia przychodzące do rejestratora;
• stawiać się na wezwania sędziego i kuratora oraz udzielać wyjaśnień.

Naruszanie tych obowiązków może prowadzić do uchylenia zezwolenia i skierowania skazanego do odbycia reszty kary w zakładzie karnym.